يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ « 1 » . انسان كه خود را محور خلقت مىبيند - هر چند انسان كامل چنين است - در نظر ساير موجودات معلوم نيست چنين باشد ، و بشر رشد نيافته چنين نيست ؛ مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ الْحِمارِ « 2 » . اين مربوط به رشد علمى به استثناى تهذيب است و در وصف او كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ « 3 » آمده است . دخترم ! پيمبران مبعوث شدند تا رشد معنوى به بشر دهند و آنان را از حجاب‌ها برهانند ، افسوس كه شيطان قسم خورده به دست اذناب خود نگذاشت آنچه آنان مىخواهند تحقق يابد فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ « 4 » . ما همه خوابيم و گرفتار حجاب‌ها : « النَّاسُ نِيَامٌ وَإِذَا مَاتُوا انْتَبَهُوا » « 5 » . گويى جهنم محيط به ما است و خِدْر « 6 » طبيعت ، مانع از شهود و احساس است ؛ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ « 7 » . و كفر مراتب بسيار دارد ، خودبينى و جهان‌بينى و نظر به

--> ( 1 ) - « هيچ موجودى نيست جز آن‌كه او را به پاكى مىستايد ، ولى شما تسبيحشان را نمىفهميد » . ( الإسراء ( 17 ) : 44 ) ( 2 ) - « وصف حال آنان كه تحمل ( علم ) تورات كرده و خلاف آن عمل نمودند در مَثَل به‌درازگوش ماند » . ( الجمعة ( 62 ) : 5 ) ( 3 ) - « مانند چهارپايانند بلكه گمراه‌ترند » . ( الأعراف ( 7 ) : 179 ) ( 4 ) - « به عزت تو سوگند كه همگى آن‌ها را گمراه خواهم كرد » . ( ص ( 38 ) : 82 ) ( 5 ) - « مردم در خوابند و چون بميرند بيدار شوند » . ( خصائص الأئمّة ، ص 112 ؛ عوالي اللآلي ، ج 4 ، ص 73 ، حديث 48 ؛ بحار الأنوار ، ج 50 ، ص 134 ) ( 6 ) - پرده ، حجاب . ( 7 ) - « همانا ، جهنم فراگيرندهء كافران است » . ( التوبة ( 9 ) : 49 )